Manders/ Goudzwaard bij Zeno X

De volgende tekst schreef ik in december 2016 naar aanleiding van een bezoek aan de tentoonstelling van Mark Manders en Kees Goudzwaard in de Antwerpse galerie Zeno X.

(gepubliceerd op Trendbeheer.com)

Juwelen in Borgerhout

Sinds een paar jaar heeft de Antwerpse galerie Zeno X de activiteiten geconcentreerd in het filiaal in Borgerhout. Eerder was het Antwerpse Zuid de plaats waar je moest zijn om werk van de topkunstenaars van de galerie te zien zoals Marlene Dumas, Luc Tuymans en Michael Borremans. Vlak na zijn afstuderen aan de Arnhemse academie verbond Mark Manders zich al aan Frank Demaegd en zijn succesvolle galerie. Momenteel heeft Manders zijn zesde solotentoonstelling in Zeno X. Van Kees Goudzwaard is tegelijkertijd een hele nieuwe serie schilderijen te zien onder de titel Walled Garden.

De keuze voor Borgerhout is gedurfd, want het is niet bepaald de fijnste buurt van de stad. Groezelige straten, achterstallig onderhoud, haveloze types op straat. Zeno X kocht een oud pand dat eerder dienst deed als melkfabriek, en na aankoop van het buurpand plus een zeer grondige renovatie is het werkelijk waar een juweel. Met verschillende ruimtes, alles even strak tot in de kleinste details, een bemande balie, een kleine bibliotheek en kantoren ernaast lijkt het eerder een klein museum. Met perfect licht en zeer vriendelijk personeel. Het moet haast wel de droom van iedere kunstenaar zijn hier werk te mogen tonen.

Goudzwaard ontwikkelde met vierkante risoprintjes van 21×21 cm een behang, dat achter de balie van de galerie te zien is. Het is uitgevoerd bij de Van Eyck academie. Je moet er een tijdje naar kijken om je te realiseren dat het niet een herhaling van patronen is, maar eerder van een intuïtief gecomponeerd spel van vlakjes die aan plakbandjes doen denken. Sommige groter dan andere, dat doet iets met je gevoel voor perspectief. Het blijkt dat er zes basispatronen zijn, en 256 mogelijke combinaties van het gebruikte kleurenschema geel, paars, groen, oranje en grijs. Het gekke is dat er tegelijkertijd een enorme onrust en juist een weldadige orde aanwezig is, waardoor je als kijker vertwijfeld achterblijft. Die twijfel wordt doorgezet in het bekijken van de schilderijen. Goudzwaard maakt bijzonder evenwichtige schilderijen, die allemaal uit verschillende lagen bestaan, transparant over transparant, en dan kijken wat dat doet met het beeld. Tijdens een atelierbezoek eerder dit jaar was de kunstenaar druk aan het werk voor deze tentoonstelling. Overal op de vloer lagen stukken papier, soms alvast gegroepeerd, een andere keer nonchalant op een hoop. Het is fraai de herinneringen die ik heb aan die middag nu vertaald te zien in schilderijen. In de zomer maakte Goudzwaard een nieuwe zeefdruk bij Plaatsmaken. Hij had een studie bij zich die bestond uit wat vellen uitgeknipt transparant papier, ander papier en tape. Blauw moest het werk worden, knalblauw. Ter plekke schikte de kunstenaar het definitieve ontwerp, maar pas tijdens het drukken werd het laatste woord erover gezegd. Bedachtzaam, steeds op zoek naar de juiste materialiteit. En wel op zo’n manier dat het plakbandje net echt lijkt, maar dat doet er eigenlijk niet toe. In zijn zoektocht naar de juiste weergave van de werkelijkheid overstijgt Goudzwaard die haast saaie vraagstelling over materialiteit.

Kees Goudzwaard, deal Panorama

Je aandacht wordt getrokken naar het reusachtige hoofd dat Mark Manders neerlegde in de galerie. Droge klei, denk je in eerste instantie, hoe krijgt hij het voor elkaar. Het is een hoofd in dezelfde sfeer als de hoofden van de laatste jaren, in zichzelf gekeerd, perfect gemodelleerd, verzonken in gedachten, berustend. Het beeld meet bijna twee en een halve meter hoog, en blijkt bij nadere bestudering gemaakt van brons. Fenomenaal mooi gedaan. De gedachte dat het een oplage betreft van 3 +1 AP vind ik overigens wel verwarrend. Ik bedoel: stel je eens vier van die hoofden naast elkaar voor. In andere werken zijn terugkerende motieven van Manders te vinden, de triestige koordjes, hoofden met planken ertussen. Kranten die opeengestapeld worden als lagen van tijd. Woordenboeken met een kenmerkend logo op de rug. Afgezaagde zetels gegroepeerd rond een tafel waaronder een hoop materiaal zich heeft verzameld als nog af te werken gespreksstof, ach je kunt je eigen poëzie er makkelijk op loslaten. Het is ontroerend mooi allemaal, en hoewel ik het werk van Manders al lang volg maakt mijn hart steeds hoge vreugdesprongen als ik het weer eens in het echt zie.

Mark Manders, Dry Clay Head, 2016

 

 

 

© tekst en foto’s: Inge Pollet, 2016